Đánh giá dự án đầu tư xây dựng công trình

Đầu tư dự án

Đánh giá dự án đầu tư xây dựng công trình

(1) Mục đích, yêu cầu, phạm vi đánh giá dự án đầu tư

a) Mục đích đánh giá dự án đầu tư

Đánh giá dự án đầu tư là nhằm xác định mức độ đạt được theo mục tiêu, chí tiêu cụ thê so với quyết định đầu tư dự án hoặc tiêu chuẩn đánh giá quy định của nhà nước tại một thời điểm nhất định.

Đánh giá dự án đầu tư là hoạt động định kỳ theo kế hoạch hoặc đột xuất, xem xét một cách toàn diện, khách quan và có hệ thống quá trình đầu tư dự án. Đánh giá dự án bao gồm: đánh giá ban đầu, đánh giá trung gian (đánh giá giữa kỳ), đánh giá kết thúc, đánh giá tác động và đánh giá đột xuất.

b) Yêu cầu, phạm vi đánh giá dự án đầu tư

Đánh giá dự án đầu tư được thực hiện đối với tất cả các dự án được đầu tư bằng mọi nguồn vốn và do người quyết định đầu tư hoặc cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư có thẩm quyền quyết định. Riêng đối với các dự án đầu tư sử dụng 30% vốn nhà nước trớ lên, quy định yêu cầu và phạm vi đánh giá như sau:

–     Các dự án nhóm B trớ lên phải thực hiện đánh giá ban đầu và đánh giá kết thúc dự án.

–   Các dự án có phân kỳ đầu tư theo giai đoạn, phải thực hiện đánh giá giữa kỳ khi kết thúc từng giai đoạn thực hiện.

–    Người có thẩm quyền quyết định đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư quyết định thực hiện các loại đánh giá khác khi cần thiết, phù hợp với yêu cầu và điều kiện cụ thể của từng dự án. [11].

(2) Các nội dung chính về đánh giá dự án đầu tư

a) Nội dung đánh giá ban đầu:

Đánh giá ban đầu dự án đầu tư dược thực hiện khi khởi công thực hiện dự án hoặc trước khi thực hiện thiết kế kỹ thuật. Theo quy định hiện hành, đôi với dự án sử dụng vốn nhà nước việc khởi công dự án chỉ được thực hiện khi hoàn thành thiết kế – dự toán và lựa chọn nhà thầu, trừ trường hợp đặc biệt được người có thẩm quyền quyết định. Mục đích của việc đánh giá ban dầu nhằm xem xét, phát hiện những sai lệch về điểu kiện thực hiện dự án tại thời điểm đánh giá so với quyết định đầu tư hay văn kiện dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt và có biện pháp điều chỉnh kịp thời các giải pháp kinh tế – kỹ thuật bảo đảm các điều kiện thực hiện dự án.

Nội dung đánh giá ban đầu như sau:

–    Đánh giá công tác chuán bị, tổ chức, huy động các nguồn lực của dự án, bảo đảm thực hiện dự án đúng mục tiêu, tiến độ đã được phê duyệt;

–    Đánh giá những vướng mắc, phát sinh mới xuất hiện so với thời điếm phê duyệt dự án; những vướng mắc, phát sinh mới do yếu tố khách quan (như môi trường chính sách, pháp lý thay đổi, phải điều chỉnh dự án cho phù hợp với điều kiện khí hậu, địa chất …) hoặc do các yếu tố chủ quan (như năng lực, cơ cấu tổ chức quản lý thực hiện dự án, …);

–    Đề xuất các biện pháp giải quyết các vấn đề vướng mắc, phát sinh phù hợp với điểu kiện thực tế.

b) Nội dung đánh giá giữa kỳ

Đánh giá giữa kỳ (trung gian) là việc thực hiện các lần đánh giá trong quá trình thực hiện dự án sau khi khởi công. Đánh giá trung gian nhằm đánh giá mức độ hoàn thành dự án theo tiến độ, phát hiện những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện để điều chính kịp thời báo đảm các mục tiêu quản lý dự án. Đánh giá trung gian có thê’ thực hiện theo định kỳ hoặc theo từng giai đoạn xác định do người quyết định đầu tư hoặc cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền quyết định.

Nội dung đánh giá giữa kỳ như sau:

–     Đánh giá sự phù hợp của kết quá thực hiện dự án so với mục tiêu đầu tư;

–    Đánh giá mức độ hoàn thành khối lượng công việc đến thời điểm đánh giá so với kế hoạch thực hiện dự án đã được phê duyệt;

–    Đề xuất các giải pháp cần thiết, kể cả việc điều chỉnh thiết kế, mục tiêu của dự án (nếu cần);

–    Các bài học kinh nghiệm rút ra từ việc lập, thấm định, phê duyệt dự án và quản lý thực hiện dự án.

c) Nội dung đánh giá kết thúc

Đánh giá kết thúc dự án đầu tư là việc đánh giá ngay khi dự án hoàn thành các công việc đầu tư và đưa vào khai thác, sử dụng. Đánh giá kết thúc dự án nhằm xem xét các kết quả đạt được và tổng kết toàn bộ quá trình thực hiện, rút ra các kinh nghiệm cần thiết làm cơ sò lập báo cáo kết thúc chương trình, dự án.

Nội dung đánh giá kết thúc dự án đầu tư như sau:

–      Đánh giá quá trình chuẩn bị đầu tư dự án;

–    Đánh giá quá trình thực hiện dự án: hoạt động quản lý thực hiện dự án; kết quả thực hiện các mục tiêu của dự án; các nguồn lực đã huy động cho dự án; các lợi ích do dự án mang lại cho những người thụ hướng và những người tham gia; các tác động của dự án; tính bền vững và các yếu tô bảo đảm tính bền vững của dự án;

–      Các bài học rút ra sau quá trình thực hiện dự án và đề xuất các khuyến nghị cần thiết.

d) Nội dung đánh giá tác động

Đánh giá tác động tiến hành vào một thời điểm thích hợp trong vòng 3 năm, kể từ ngày đưa chương trình, dự án vào khai thác, sử dụng nhằm làm rõ hiệu quả, tính bền vững và tác động kinh tế – xã hội của chương trình, dự án so với mục tiêu đặt ra ban đầu. Thời điểm đánh giá thường dược chọn khi dự án hoạt động đầy đủ công suất thiết kế hoặc việc tổ chức, vận hành hoàn chỉnh cả về phương diện kỹ thuật lẫn phương diện tổ chức quản lý.

Nội dung đánh giá tác động như sau:

–      Đánh giá thực trạng kinh tế – kỹ thuật vận hành của dự án;

–      Đánh giá tác động kinh tế – xã hội của dự án.

–      Đánh giá tác động môi trường, sinh thái của dự án;

–      Đánh giá tính bền vững của dự án;

–      Các bài học thành công và thất bại của các khâu thiết kế – thực hiện – vận hành dự án.

e) Nội dung đánh giá đột xuất

Đánh giá đột xuất thực hiện trong trường hợp quá trình thực hiện hoặc vận hành dự án phát sinh những vấn đề có ảnh hưởng trầm trọng đến mục tiêu hoặc hiệu quả đầu tư, hay có ảnh hướng nghiêm trọng đến môi trường hoặc lợi ích của người thụ hưởng, v.v… Đánh giá đột xuất do chủ đầu tư thực hiện theo yêu cầu của cơ quan cấp trên hoặc người có thẩm quyền quyết định đầu tư hay cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền tiến hành.

Nội dung đánh giá đột xuất như sau: [11].

–      Xác định tình trạng và bản chất những phát sinh ngoài dự kiến;

–    Xác định các ảnh hưởng và mức độ ảnh hưởng của những phát sinh đến việc thực hiện dự án, khả năng hoàn thành các mục tiêu của dự án;

–      Kiến nghị các biện pháp can thiệp, cơ quan thực hiện và thời hạn hoàn thành.

Ngoài ra, các dự án nhóm B trở lên phải thực hiện đánh giá ban đầu và đánh giá kết

thúc dự án; các dự án có phân kỳ đầu tư theo giai đoạn phải thực hiện đánh giá giữa kỳ khi kết thúc từng giai đoạn thực hiện.