Một số phương pháp phân tích, đánh giá rủi ro của dự án

Đầu tư dự án

Một số phương pháp phân tích, đánh giá rủi ro của dự án

phân tích rủi ro dự án nhằm xác định các yếu tố rủi ro và đánh giá tầm quan trọng của chúng, về bản chất, đó là phân tích xác suất xuất hiện các sự kiện không thuận lợi có thể ánh hướng tiêu cực tới quá trình thực thi mục tiêu của dự án. Phân tích rủi ro dự án bao gồm đánh giá rủi ro và phương pháp hạn chế rủi ro hay giám thiểu các hậu quả không mong muốn do nó gây ra.

Phân tích rủi ro dự án bắt đầu từ nhận dạng và phân loại rủi ro, nghĩa là mô tả định tính và xác định những rủi ro nào thường xảy ra với dự án cụ thể, trong môi trường cụ thê với các điều kiện kinh tế, chính trị và pháp luật hiện hành.

Phân tích rủi ro là phần quan trọng trong phân tích dự án. Trong khi phân tích rủi ro người ta phải giải được bài toán phức tạp của hai cố gắng ngược chiều nhau, đó là tối đa hoá lợi nhuận và tối thiểu hoá rủi ro. Kết quả phân tích rủi ro phái là một chương đặc biệt trong bản thuyết minh dự án. Nội dung chương này phải chí ra các loại rủi ro, cơ chế hoạt động và mức độ ảnh hưởng, các biện pháp báo vệ cho quyền lợi của các bên nếu xảy ra rủi ro, các đánh giá rủi ro của các chuyên gia kể cá dữ liệu họ đã sử dụng, mô tả cơ cấu phân chia rủi ro giữa các thành viên dự án theo hợp đồng kèm theo mức đền bù cho các thiệt hại, mức chi trả bảo hiểm… các hướng dẫn cần thiết, các điểu kiện bảo hiểm…

Sau đây trình bày tóm tắt một số phương pháp phàn tích, đánh giá rủi ro của dự án:

(1) Phương pháp phân tích điểm hoà vốn

Phương pháp này được áp dụng chủ yếu đối với các doanh nghiệp sản xuất nhằm tránh các rủi ro sản lượng hoặc giá bán thấp không đủ trang trải chi phí sản xuất. Phân tích hoà vốn là một kĩ thuật phân tích tối thiểu mà mọi nhà kinh doanh đều phải nắm vững để tránh rủi ro thua lỗ. Mục đích của việc phân tích này nhằm tìm ra điểm hoà vốn là điểm mà ở đó doanh thu vừa đủ để bù dấp tất cả các chi phí khả biến và bất biến. Nói cách khác, đây là kĩ thuật phân tích nhằm tìm ra mối liên hệ tương tác giữa định phí (chi phí bất biến), biến phí (chi phí khả biến) và lợi nhuận. Đê phân tích điểm hoà vốn, cần phân tích hai yếu tố: sản lượng hoà vốn và doanh thu hoà vốn.

(2) Phương pháp phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Đây là một kĩ thuật phòng tránh rủi ro bằng cách phân tích đầy đủ các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp để tìm ra tất cả các rủi ro có thể xảy ra, tìm hiểu các nguyên nhân gây rủi ro, điều kiện làm tăng, giảm hoặc phát sinh rủi ro và xếp các rủi ro theo một trật tự nhất định (thường xếp theo thứ tự ưu tiên cần phải đối phó, phòng ngừa), từ đó đề xuất các biện pháp phòng tránh thích hợp.

Việc phân tích các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp để tìm ra các rủi ro phải được thực hiện rất chi tiết, cụ thể và thường có dạng bảng biểu, vì vậy nó còn có tên là phương pháp phân tích bằng ma trận. Thông thường, các nhà kinh tế sử dụng hai loại ma trận để phân tích rủi ro: ma trận phân tích rủi ro và ma trận B.C.G.

Ma trận B.C.G (Boston Consulting Group Matrix)do nhóm tư vấn Boston của Mỹ phát minh ra, đây là một phương pháp dùng để phân tích rủi ro. Ma trận B.C.G gồm 4 ô, nó không mô tả rõ nét rủi ro mà doanh nghiệp có thể sẽ gặp phải một cách chi tiết như ma trận phân tích rủi ro, nhưng nó chỉ cho các nhà sản xuất kinh doanh thấy được vị trí các doanh nghiệp cũng như mức độ phát triển thị trường của các loại sản phẩm hàng hoá mà doanh nghiệp đang sản xuất hoặc kinh doanh so với đối phương. Từ đó các nhà sản xuất kinh doanh biết rõ loại sản phẩm hàng hoá nào của doanh nghiệp sẽ bị rủi ro đe doạ làm mất thị trường, loại sản xuất hàng hoá nào đang được ưa chuông và có tiềm năng, loại sản phẩm hàng hoá nào sẽ mang lại nhiều lợi nhuận cho doanh nghiệp trong thời gian tới… Nhờ phân tích này, đề ra các chiến lược hoạt động và phát triển của doanh nghiệp.

(3) Phương pháp phân tích độ nhạy

Độ nhạy của dự án là mức độ biến đổi của các chỉ tiêu hiệu quả như lợi nhuận, hiện giá của hiệu sô’ thu chi NPV, hay suất thu lợi nội tại IRR v.v… khi ta thay đổi các chỉ tiêu tính toán có mặt trong dòng tiền tệ của dự án.

Độ nhạy của dự án có thể khảo sát theo sự thay đổi từng chỉ tiêu (ví dụ vốn đầu tư, doanh thu v.v…) riêng rẽ, hay của hầu hết các chỉ tiêu đồng thòi. Độ nhạy thường được xem xét theo các tình huống tốt, xấu nhất và bình thường để xem xét và quyết định cuối cùng.

(4) Phương pháp phân tích an toàn tài chính của dự án đầu tư

Phương pháp phân tích an toàn tài chính của dự án đầu tư thường có ba nội dung:

–     An toàn về nguồn vốn;

–     Khả năng trả nợ;

–     Thời hạn hoàn vốn.

(5) Phương pháp sử dụng chỉ tiêu kỳ vọng toán học

Muốn dôi phó với những rúi ro một cách tương đối chính xác, nhà sản xuất kinh doanh phái sử dụng toán xác suất. Việc sử dụng phương pháp này giúp các nhà kinh doanh lượng hoá được những biến cố một cách tương đối chính xác.

Phương pháp này bao gồm các phương pháp cụ thể sau:

–     Phương pháp tính toán và sứ dụng giá trị kỳ vọng đơn giản;

–     Phương phap sử dụng xác suất có điều kiện;

–    Phương pháp cây quyết định.

(6) Phương pháp áp dụng lý thuyết mô phỏng Monte – Carlo

Cùng với các phương pháp định lượng khác, mô phỏng là một công cụ để phân tích định lượng trong kinh doanh, quản lý, từ đó nhận dạng các rủi ro và đề xuất các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Phương pháp mô phỏng được sử dụng nhiều nhất là phương pháp Monte – Carlo. Kĩ thuật cơ bản của mô phỏng Monte – Carlo là thực hiện một số mô phỏng dựa trên các phần tử ngẫu nhiên nhờ vào giá trị ngẫu nhiên được phát minh ra trong quá trình mô phỏng.

Phương pháp này cung cấp một quy trình phân tích rủi ro như là một công cụ của quản lý rủi ro cho các dự án xây dựng. Một phương pháp khá đơn giản cũng được giới thiệu đê phân tích rủi ro về mặt chi phí của nhà thầu trong giai đoạn thi công với công cụ hố trợ là phần mềm phân tích rủi ro chuyên dụng Crystal Ball.

(7) Ngoài ra còn một số phương pháp sử dụng để đánh giá rủi ro của dự án

–    Phương pháp phân tích MARKOV;

–    Các phương pháp phân tích lựa chọn phương án theo điều kiện bất định;

–    Phương pháp HEDGING.